Cụm phanh nâng hạ không nhả khi người vận hành đã bấm lệnh điều khiển là một trong những sự cố nguy hiểm tại các nhà xưởng. Tình trạng này khiến động cơ bị bó cứng, sinh nhiệt cao dẫn đến cháy cuộn dây motor hoặc nguy hiểm hơn là làm rơi tải, kẹt hàng trên cao.
Với kinh nghiệm 17 năm trực tiếp chế tạo, sửa chữa và xử lý lỗi phanh điện từ pa lăng, tôi – Tuấn Cầu Trục tổng hợp bài viết này nhằm chỉ rõ nguyên nhân gốc rễ và quy trình xử lý nhanh sự cố phanh không nhả ngay tại hiện trường sản xuất.
Cơ chế hoạt động của cụm phanh nâng hạ điện từ
Để nhận diện và khắc phục triệt để lỗi cụm phanh nâng hạ không nhả hoặc bị bó cứng tại hiện trường, kỹ thuật viên phải nắm rõ cấu tạo cơ khí và nguyên lý hoạt động của cụm phanh đĩa điện từ theo cấu trúc dưới đây:
Cấu tạo hệ thống phanh đĩa điện từ (Phanh đuôi motor)
Một bộ phanh điện từ tiêu chuẩn cho pa lăng thường được thiết kế với các tầng liên kết trực tiếp như sau:
Nguồn: https://tuancautruc.com/wp-content/uploads/2026/07/cau-tao-cua-cum-phanh-nang-ha-mot-cap-2-tan.jpg
Cuộn hút điện từ (Coil phanh): Bộ phận sinh ra lực từ trường cực mạnh khi được cấp nguồn điện từ bộ chỉnh lưu Diode.
Tấm cách từ: Ngăn dòng từ trường rò rỉ làm ảnh hưởng đến hiệu suất của các chi tiết cơ khí xung quanh. Đây cũng là bộ phận ngăn bụi, giảm rung cho cuộn hút.
Đĩa Moving Core (Đĩa từ động): Khối sắt từ chịu lực hút trực tiếp từ coil phanh để dịch chuyển tịnh tiến dọc trục bám - nhả.
Hệ thống đĩa ma sát và đĩa ép (Đĩa sắt - Đĩa B - Đĩa sắt - Đĩa A): Các tầng đĩa sắt (đĩa ép) và đĩa bố ma sát (bố phanh) xếp xen kẽ nhau. Số lượng và chiều dày các tầng đĩa này thay đổi linh hoạt tùy theo tải trọng nâng hạ và cấp tốc độ của động cơ.
Đĩa chỉnh phanh: Cơ cấu cơ khí dùng để căn chỉnh cao độ, thu hẹp hoặc mở rộng hành trình ép nén của cụm phanh.
Trục dẫn hướng: Trục dẫn gắn hộp giảm tốc để định vị cố định cho các đĩa di chuyển tịnh tiến thẳng hàng, chống hiện tượng lệch tâm.
Hệ thống lò xo: Tạo lực đẩy cơ học cưỡng bức liên tục lên đĩa Moving Core để ép chặt các tầng đĩa lại với nhau.
Nguyên lý hoạt động theo cơ cấu phanh thường đóng
Phanh đĩa điện từ vận hành theo nguyên lý phanh thường đóng, nghĩa là hệ thống luôn ở trạng thái khóa cứng để bảo vệ an toàn khi không có dòng điện.
Trạng thái đóng phanh (Mặc định giữ tải): Khi cầu trục ở trạng thái nghỉ hoặc ngắt lệnh điều khiển, cuộn hút điện từ hoàn toàn không có điện. Lực nén của hệ thống lò xo ngay lập tức giãn ra, đẩy mạnh đĩa Moving Core lao về phía trước, ép chặt các tầng đĩa sắt và đĩa ma sát (Đĩa A, B) lại với nhau. Trục động cơ bị bó cứng cố định ngay lập tức, giữ tải an toàn trên không trung.
Trạng thái nhả phanh (Mở phanh khi vận hành): Khi người vận hành bấm lệnh nâng hoặc hạ, dòng điện được cấp đồng thời vào động cơ và cuộn hút điện từ. Lực từ trường sinh ra từ coil phanh sẽ hút ngược đĩa Moving Core về phía nó, thắng hoàn toàn lực nén của hệ thống lò xo. Lúc này, khe hở cơ học được mở ra, giải phóng các đĩa ma sát khỏi trạng thái bị ép chặt, trục motor tự do quay để thực hiện chu trình nâng hạ hàng hóa.
Nguyên nhân khiến cụm phanh nâng hạ không nhả tại hiện trường
Từ kinh nghiệm thực tiễn hơn 17 năm trong ngành nâng hạ, tôi tóm tắt 4 nguyên nhân chủ yếu khiến cụm phanh nâng hạ không nhả tại hiện trường như sau:
Sự cố chập cháy cuộn hút điện từ hoặc mất nguồn cấp phanh
Khi coil phanh (cuộn hút) bị chập cháy do quá tải hoặc nguồn điện cấp vào diode mở phanh (bộ chỉnh lưu AC-DC) bị hỏng, lực từ trường sẽ bằng không. Lúc này, dù motor nâng hạ có dòng điện vào để quay nhưng phanh vẫn đóng chặt do lực lò xo cơ học liên tục cưỡng bức. Motor lúc này sẽ phát ra tiếng kêu u u lớn, dòng điện tăng vọt và có thể cháy motor chỉ sau vài giây nếu không ngắt điện kịp thời.
Kẹt cơ khí đòn bẩy hoặc lò xo ép phanh bị điều chỉnh quá căng
Trong quá trình bảo dưỡng, nếu thợ kỹ thuật xiết đai ốc lò xo chính quá chặt vượt mức quy định để tăng lực hãm, lực đẩy của bầu thủy lực hoặc cuộn hút không còn đủ sức để thắng lực lò xo, dẫn đến phanh không mở được hết hành trình. Ngoài ra, các chốt bản lề của hệ thống đòn bẩy cơ khí lâu ngày không được bôi trơn sẽ bị rỉ sét, bó cứng cơ học, cản trở chuyển động tịnh tiến của má phanh.
Má phanh bị dính keo do dầu mỡ rò rỉ hoặc quá nhiệt
Khi hộp giảm tốc bị hở phớt làm dầu bánh răng rò rỉ bám vào bề mặt làm việc của má phanh và tang phanh, kết hợp với bụi bẩn bám vào tạo thành lớp keo dính đặc. Khi cầu trục dừng hoạt động qua đêm hoặc gặp thời tiết lạnh, lớp keo mỡ này bó chặt đĩa phanh và má phanh lại với nhau. Khi cấp điện, lực mở phanh không đủ sức bóc tách hai bề mặt này ra khỏi nhau.
Ty đẩy của bầu phanh thủy lực bị kẹt hoặc thiếu dầu bôi trơn
Đối với dòng phanh thủy lực chuyên dụng cho cầu trục dầm đôi tải trọng lớn, nếu lượng dầu thủy lực trong bầu phanh bị hao hụt dưới mức min, hoặc cánh quạt của motor bơm dầu trong bầu đẩy bị gãy, áp lực dầu sinh ra không đủ để đẩy ty thủy lực lên. Hệ quả là hệ đòn bẩy không chuyển động và hai má phanh vẫn ôm chặt tang trống.
Quy trình khắc phục sự cố cụm phanh nâng hạ không nhả tại hiện trường
Nếu pa lăng gặp tình trạng cụm phanh nâng hạ không nhả, người vận hành cần bình tĩnh dừng lệnh điều khiển, hạ tải và tiến hành các bước xử lý tuần tự như sau nhằm đảm bảo an toàn cho nhà xưởng:
Kiểm tra đo đạc hệ thống điện và diode chỉnh lưu phanh
Kỹ thuật viên tiến hành đo điện áp DC ra sau bộ chỉnh lưu Diode ở tủ điện. Nếu không có điện áp (thường là 90V DC hoặc 180V DC tùy mác pa lăng), tiến hành thay thế cục Diode mới. Nếu có điện áp nhưng phanh không hút, ngắt nguồn điện và đo điện trở kháng của cuộn hút điện từ (coil phanh). Nếu điện trở bằng 0 hoặc vô cùng, chứng tỏ cuộn dây đã bị chập hoặc đứt, cần tiến hành quấn lại hoặc thay thế coil phanh đồng bộ.
Xử lý kẹt cơ khí và điều chỉnh lại hành trình lò xo
Đưa lực lò xo về mức tiêu chuẩn kỹ thuật và giải phóng các khớp cơ học bị bó cứng bằng dung dịch chuyên dụng.
Sử dụng dung dịch tẩy rỉ sét chuyên dụng (RP7) xịt thẳng vào các chốt bản lề, đòn bẩy cơ khí của cụm phanh, dùng búa đồng gõ nhẹ để làm lỏng các khớp liên kết bị rỉ sét.
Nới lỏng đai ốc hãm lò xo chính một cách từ từ, sau đó dùng tay hoặc xà beng thử bẩy nhẹ đòn bẩy để kiểm tra xem má phanh có mở ra đều hai bên hay không. Điều chỉnh khe hở má phanh đạt từ 0.5 mm đến 1 mm so với bề mặt tang phanh.
Vệ sinh làm sạch bề mặt má phanh bị dính dầu mỡ
Tiến hành tháo rã tháo đĩa phanh hoặc má phanh ra ngoài. Sử dụng xăng công nghiệp hoặc chất tẩy rửa má phanh chuyên dụng để rửa sạch hoàn toàn lớp mỡ keo bám trên đĩa ép và má phanh. Nếu bề mặt má phanh bị chai cứng do quá nhiệt, dùng giấy nhám hạt thô (nhám vòng) chà nhẹ để tạo lại độ nhám bề mặt. Xử lý triệt để nguồn rò rỉ dầu từ hộp giảm tốc trước khi lắp ráp lại cụm phanh.
Tuấn Cầu Trục khuyến nghị tần suất bảo dưỡng định kỳ hệ thống phanh nâng hạ cầu trục
Để ngăn ngừa triệt để sự cố cụm phanh nâng hạ không nhả tại hiện trường tái diễn, xưởng Tuấn Cầu Trục luôn áp dụng quy trình kiểm tra bảo dưỡng 3 bước định kỳ dưới đây:
Hàng tuần: Kiểm tra độ nhạy và thời gian phản ứng đóng nhả của phanh bằng mắt thường khi cầu trục chạy không tải. Lắng nghe xem có tiếng kêu sát cốt má phanh hay không.
Hàng tháng: Kiểm tra độ mòn của má phanh. Theo tiêu chuẩn TCVN 4244:2005, nếu má phanh mòn quá 50% độ dày ban đầu hoặc đinh tán lộ ra bề mặt ma sát thì bắt buộc phải thay má phanh mới. Tra mỡ bôi trơn vào các khớp nối đòn bẩy phanh thủy lực.
Hàng quý: Kiểm tra mực dầu trong bầu đẩy thủy lực, tiến hành châm thêm dầu thủy lực chuyên dụng nếu thiếu. Đo dòng điện tiêu thụ của cuộn hút phanh xem có nằm trong dải an toàn của nhà sản xuất hay không.
Kết luận:
Sự cố cụm phanh nâng hạ không nhả hoàn toàn có thể kiểm soát nếu bộ phận kỹ thuật thực hiện công tác bảo trì, bảo dưỡng định kỳ, chuẩn kỹ thuật. Trường hợp cụm phanh bị hư hỏng kết cấu nặng hoặc cuộn hút bị cháy không thể phục hồi tại hiện trường, bạn hãy liên hệ trực tiếp với Tuấn Cầu Trục qua số Hotline: 0968655438 hoặc truy cập Tuancautruc.com để tôi tư vấn giải pháp. Tôi sẽ hướng dẫn các đơn vị quấn lại cuộn hút, thay má phanh hoặc thay thế cụm phanh đĩa đồng bộ, bảo hành dài hạn cho Quý nhà xưởng!
TUẤN CẦU TRỤC – CẢI TIẾN MỖI NGÀY
🌐 Website: https://tuancautruc.com/
Hotline: 09 686 55 438
📺 Youtube: https://www.youtube.com/@tuancautruc
👍Facebook: https://www.facebook.com/tuancautruc
Linkedin: https://www.linkedin.com/in/tuancautruc1980
Blogspot: https://tuancautrucdl.blogspot.com/
Văn phòng: DG07-14 Khu Đấu Giá QSD đất khu tái định cư Kiến Hưng, Phường Kiến Hưng, Hà Nội.
Nhà máy: Cụm công nghiệp Phương Trung, Thanh Oai, Hà Nội.
Đăng nhận xét